Franchise vermeden önce markanın tescili tamamlanmalı, işletme modelinin birden fazla şubede kâr ettiği görülmeli ve tüm işleyiş yazılı standartlara dönüştürülmelidir. Franchise, markanızı ve iş yönteminizi belirli bir ücret karşılığında başka bir girişimcinin kullanmasına izin verdiğiniz sistemdir. Hazırlıksız verilen franchise, kontrolü zor şubelere ve zarar gören bir marka itibarına yol açabilir. Aşağıdaki hazırlıklar ilk anlaşmadan önce tamamlanmalıdır.
Markayı Tescil Ettirmek
Franchise alan kişi, markanızı kullanma hakkını satın alır. Bu hakkı verebilmek için markanın sizin adınıza tescilli olması gerekir. Türkiye’de tescil başvurusu Türk Patent ve Marka Kurumu’na yapılır. Markanın bugün faaliyet gösterdiğiniz ve ileride göstereceğiniz tüm mal ve hizmet sınıflarında korunduğundan emin olun. Bir restoran markası için yiyecek hizmetleri sınıfı yeterli görünebilir ama ambalajlı ürün satmayı düşünüyorsanız ilgili ürün sınıflarını da eklemeniz gerekir. Yurt dışında franchise vermeyi planlıyorsanız o ülkelerde de tescil yaptırın. Logo, slogan ve özel ürün adları için de koruma düşünün. Tescilsiz bir markayla franchise vermek, ileride iki taraf için de hukuki risk oluşturur.
Modelin Kâr Ettiğini Göstermek
Franchise alan kişi, sizin işinizin kendi şehrinde de kâr edeceğine güvenerek yatırım yapar. Bu güvenin dayanağı sizin şubelerinizin sonuçlarıdır. Tek bir şubenin başarısı kurucunun kişisel emeğine, konuma ya da şansa bağlı olabilir. Farklı konumlarda ve sizin günlük müdahaleniz olmadan çalışan birkaç şube, modelin tekrar edilebilir olduğunu gösterir. Her şubenin açılış maliyetini, aylık giderlerini, kâra geçme süresini ve ortalama gelirini düzenli kaydedin. Bu veriler, franchise adayına sunacağınız yatırım bilgisinin dayanağıdır. Sonucu belli olmayan bir modeli satmak, karşı tarafın parasıyla deneme yapmak anlamına gelir.
İşleyişi Yazılı Hale Getirmek
Franchise sisteminin en önemli belgesi işletme el kitabıdır. Bu belge, bir şubenin açılıştan günlük işleyişe kadar nasıl çalışacağını adım adım anlatır. Ürün reçeteleri ya da hizmet adımları, tedarikçi listesi, personel alımı ve eğitimi, temizlik ve hijyen kuralları, kasa ve stok yönetimi, müşteri şikâyetlerine nasıl cevap verileceği bu kitapta yer almalıdır. El kitabını yazarken kendinize bu işi hiç yapmamış birinin bu belgeyle aynı kalitede hizmet verip veremeyeceğini sorun. Cevap hayırsa eksik bölümleri tamamlayın. Eğitim programı da el kitabına dayanmalı ve her yeni franchise alan için aynı biçimde uygulanmalıdır.
Marka Standartlarını Belirlemek
Müşteri, hangi şubeye girerse girsin aynı markayı görmek ister. Bu yüzden görsel kimliğin kullanımı, mağaza tasarımı, tabela, ambalaj, çalışan kıyafeti ve sosyal medya paylaşımları için açık kurallar hazırlayın. Marka kılavuzu bu kuralları örneklerle göstermelidir. Yerel pazarlamada franchise alanlara ne kadar serbestlik tanıyacağınızı da belirleyin. Kendi kampanyalarını yapabilecekler mi, hangi görselleri kullanabilecekler, sosyal medya hesabını kim yönetecek? Bu konular baştan netleşmezse her şube markayı farklı anlatmaya başlar. Standartlara uyulup uyulmadığını düzenli denetimlerle ve kendini tanıtmadan şubeye gelen gizli müşteri ziyaretleriyle kontrol edin.
Franchise Paketini ve Aday Ölçütlerini Hazırlamak
Franchise paketi giriş ücretini, ciro üzerinden düzenli alınan payı yani royaltiyi, reklam fonu katkısını ve sözleşme süresini içerir. Bu koşullar hem sizin destek maliyetinizi karşılamalı hem de franchise alanın makul sürede kâra geçmesine izin vermelidir. Sözleşmeyi franchise konusunda deneyimli bir avukatla hazırlayın. Adayları da dikkatle seçin. Sermayesi yeterli ama işe zaman ayırmayacak bir yatırımcı markanız için risk oluşturabilir. İşi bizzat yönetecek, markanın değerlerini benimseyen ve eğitim sürecine katılmaya istekli adayları tercih edin. İlk franchise şubeleri sonraki adaylar için örnek olacağı için bu seçim özellikle önemlidir.